Koning Winter

Historische datum Kleine IJstijd

De moderne mens, voorzien van alle gemakken zoals goed geïsoleerde huizen, centrale verwarming, wind- en waterdichte kleding, kan zich nauwelijks indenken hoe koud het moet zijn geweest voor het gewone volk in de tochtige huizen, werkplaatsen en op schepen. In vroeger eeuwen was men door langdurige blootstelling aan kou wel meer gehard tegen lage temperaturen, maar voor de meeste mensen was de winter een periode van venijnige kou en ontberingen. Van circa 1430-1820 was er bovendien sprake van een Kleine IJstijd, waarbij de gemiddelde temperatuur 1 2 graden beneden het huidige peil lag. Het dieptepunt lag in het laatste kwart van de zestiende eeuw, zo blijkt uit onderzoek in talloze historische bronnen.


Als S'winters felle vorst die steeden doet verswacken / Men breect alsdan het ijs, met stecken bijten hacken. (Rijksmuseum)

Alle activiteiten vonden in de winter zoveel mogelijk in één ruimte plaats (soms was in de akten sprake van de 'binnenheerd'), waar men zat, sliep maar ook kookte. Men kon deuren en ramen dicht houden om de kou buiten en de warmte van koken, stoken en de lichaamswarmte van gezinsleden, binnen te houden. Gordijnen die men veel tegenkomt in de boedels beschermden binnenshuis enigszins tegen koude luchtstromen. De bedstede maakte een aparte slaapkamer overbodig en zorgde ervoor dat deze kleine ruimte in de winter door de lichaamswarmte van de slapers snel werd opgewarmd. Slaapmutsen en nachthalsdoekendie men vaak in de boedelinventarissen aantreft zorgden ervoor dat de lichaamsdelen die buiten de dekens staken, toch warm bleven. Arm of rijk, dekens komen in elk huishouden voor. Overdag beschermde men zich tegen de kou door het aantrekken van meerdere lagen kleding en wie het zich kon permitteren, droeg goede overkleding en schoeisel.

Welke mogelijkheden had men om handen, voeten en hoofd te beschermen tegen Koning Winter?

In deze bijlage een impressie uit de notariële akten, aangevuld met afbeeldingen van voorwerpen uit andere bronnen (PDF)

Tags

17e eeuwweerAmsterdamKleding
Deel artikel

     
Geplaatst op

27 maart 2018
Auteur

WIlma Gijsbers
Tags

17e eeuwweerAmsterdamKleding
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen